Nihon  را از این جا گوش کنید.

روزهای نوجوانیم پدر و مادرم نزدیکی‌های 3:45 بعد از ظهر از کار بر می‌گشتند وشام خانواده راس ساعت چهار شروع می‌شد. رادیو همیشه  سر شام روشن بود تا اخبار ساعت چهار  ناکامی‌های بین المللی و موفقیت‌های سوسیالیست‌های داخلی را به سمع­مان برساند. در طول غذا من و خواهرم باید پرس و جوهای درباره‌ی مدرسه را تحمل می‌کردیم. هیچ وقت اجازه نداشتیم در سکوت غذا بخوریم، حین خوردن تلوزیون نگاه کنیم یا چیزی بخوانیم. تمام حرف‌ها و گفتگوها باید راس 4:25 دقیقه تمام می‌شد چرا که وقت گزارش آب و هوا بود. در این ساعت باید هر چه توی بشقاب می‌بود را خورده و از مادر برای زحمت‌هایش تشکر کرده بودیم.

با اینکه همیشه بهترین و بزرگ‌ترین تکه‌های غذا به من و خواهرم داده می‌شد، وعده‌های غذا برای ما نوعی شکنجه از طرف پدر و مادرمان بود. ما همیشه غر می‌زدیم که  سوپ زیادی شور است، نخود فرنگی‌ها اضافی اند و پیش بینی وضع هوا هم که مثل روز روشن  دروغ می‌گفت. برای ما دوتا، تجربه‌ی شام ایده آل گره خورده بود به  چه واپی (سوسیس‌های گریل شده، یک نوع فست فود بوسنیایی) کتاب‌های کمیک، موسیقی بلند، تلوزیون و نبودن پدر و مادرمان. تنها توی ارتش بود که یکباره ماهیت غذهاای خانواده را درک کردم، فهمیدم غذا را اگر چه روی اجاق می‌گذاشتند ولی این حرارات عشق بود که آن را می‌پخت.

اکتبر 1983، نوزده سالم بودکه مشمول خدمت سربازی در ارتش مردمی یوگوسلاوی شدم. خدمتم در شهر اشتیپ، در مقدونیه‌ی شرقی بود. هم سرباز خانه‌ی ارتش آن جا بود و هم یک کارخانه‌ی آدامس بادکنکی. خدمتم توی پیاده نظام بودم، جایی که روش اصلی تربیتی‌شان، تحقیر کردن مدام بود و اول از همه از نوع غذا خوردن ما شروع می‌شد. در وقت غذا باید به صف توی یک خیابان آسفالته برای حضور غیاب می‌نشستیم، بعد قدم رو می‌رفتیم سمت غذاخوری، نفر به نفر، جایی که باید سینی چرب و کثیف غذای مان را می سراندیم روی یک ریل. هر کدام از ما برای گرفتن تکه‌ی بزرگ‌تری غذا، به کارکنان بی رحم آشپزخانه التماس می‌کرد. منوی غذا به طور حیرت آوری محدود بود. برای صبحانه، یک تکه نان خشک به ما می‌دادند، یک تخم مرغ آب پز، یک بسته کره‌ی فاسد و گاهی یک تکه گوشت خوک چرب و دودی نشده. ما همه‌ی این‌ها را به زور چای شیرین ِ ولرم یا کمی شیر آبکیِ توی فنجان‌های پلاستیکی، پایین می‌دادیم. فنجان‌هایی که به اندازه‌ی ابدیت چربی در آن ماسیده بود. ناهارها همیشه به قاشق نیاز داشت. غذای مورد علاقه‌مان، سوپ لوبیای پر ملات بود با جوانه‌های ریزی که وقتی نگاه می‌کردی انگار حشره و آن می‌لولید. سوپ لوبیا را به این دلیل دوست داشتیم که غذای شکم پرکنی بود و غیر از آن درست یک دائره المعارف از جوک‌های بادمعده ای می‌گذاشت جلویمان. شام یا با باقیمانده ی ناهار ترکیب شده بود یا اصلا خود همان ناهار بود به اضافه‌ی یک فنجان شربت تقویت کننده‌ی آلو. جایی برای بحث کردن نبود. باید خیلی سریع غذا را می‌بلعیدیم و جایمان را می‌دادیم به یگان گرسنه‌ی بعدی.

وقتی در بیابان‌های لم یزرع مقدونیه مستقر شدیم تازه فهمیدیم غذای جایی که بودیم خوب بوده. در آن بیابان‌ها به ما تمرین رزم می‌دادند و ما معجون توصیف نشدنی توی قمقمه را جای آب، هورت هورت سر می‌کشیدیم یا جیره‌ی غذایی­مان را ملچ ملچ کنان پایین می‌دادیم: کلوچه‌های بیات، کنسرو ماهی‌های عهد باستان و میوه خشک‌هایی که هیچ راه نفوذی نداشتند. گرسنگی دایمی بود و من معمولا  قبل از خواب یاد شام‌های خانه می‌افتادم، سفره‌ای که با رست بیف یا کرپ ژامبون و پنیر یا پیراشکی های اسفناج مادرم تزیین شده بود.

علاوه بر سخت گیری‌ها که بنا بود از ما پسران، مرد بسازد، ارتش قرار بود یک خانواده‌ی بزرگ باشد،  خانواده‌ای که بر وفاداری، رفاقت و اشتراک بنا شده است. ولی کسی هرگز بسته‌ی شیرینی که از خانه آورده بود را با دیگران به اشتراک نمی‌گذاشت یا هرگز  در سربازخانه، غذایش را توی کمد رها نمی‌کرد برود. ترغیب به دله دزدی، تمرینی بود برای غارت کردن در جنگ‌های آینده؛ و آن چه که تنهایی نمی‌شد خورد و برای یک نفر زیاد بود با جوراب یا پیراهن‌های تمیز مبادله می‌شد، یا حتی در مقابل یک حمام خارج از نوبت یا یک شیفت پُست. غذا، کالای حیاتی بود.

یکی از سربازان هنگ ما دست به اعتصاب غذا زد. فرمانده معتقد بود دارد بلف می‌زند، این بود که توجهی نکرد. سرباز مثل بقیه می‌بایست برای همه‌ی حضور غیاب‌ها و وعده‌های غذایی حاضر می‌شد. یکدفعه او کلی دوست صمیمی پیدا کرد که نگران بودند نکند غذایش هدر برود. بعد از مدتی حتی بنیه‌ی راه رفتن هم نداشت و دو سرباز دیگر او را می‌آوردند غذاخوری. مردان خوشبختی که سر تخم مرغ آب پز او جنگ می‌کردند در حالی که سرباز صورت تکیده‌اش را روی میز گذاشته بود و با چشمان بسته به آنان لبجند می‌زد.

چند ماه بعد از  دوره‌ی آموزشی، مادر و خواهرم یک سفر دو روزه از سارایو آمدند تا مرا ببینند. من آن روزها منتقل شده بودم به کیچفو در مقدونیه‌ی غربی. هوا گرفته بود و ما بیشتر وقت را در هتل محل اقامت آن‌ها گذراندیم. مادرم یک چمدان پر از غذا آورده بود :کتلت گوساله، مرغ سوخاری، پیراشکی اسفناج و حتی یک کیک ژله‌ای. اتاق میز غذاخوری نداشت، مادرم حوله‌ای روی تخت پهن کرد و من از همان ظرف‌های پلاستیکی مشغول خوردن شدم. با اولین گاز که به پیراشکی اسفناج زدم،  اشک‌هایم راه گرفت.

این مطلب قبلا در فیروزه منتشر شده است.

بعد رسیدم.

پاییز سه سال پیش بود.به حمید گفتم دلم می‌خواهد یک بار، فقط برای خاطرِ اهنگ ها بروم شمال .گفتم یک سری اهنگ ها هستند که آدم وقتی گوش می‌کند می‌گوید این ها به درد شمال می‌خورند .مثل آهنگ هایی که به درد قطار می‌خورند و آهنگ هایی که به درد آخر شب‌ها می‌خورند و آهنگ هایی که به درد برف می‌خورند. گفت «فردا بریم ؟» گفتم «پول داری ؟» گفت «نه ». من هم نداشتم .ولی رفتیم . پخش ماشین حمید درک دیگری از موسیقی به ادم می‌داد .گیرم دو هزار بار هم آن آهنگ را گوش کردی باشی. نوشتم: «ببخشید مماشاتم تموم شد : شاشیدم در آن اندیشه‌ی فردا». بعد گفتم «عذر خواهی می‌کنم هیستری‌ام عود کرد» .گفت «کدام یک از سه هزار ویکصد هیستری نهفته در بدنت ؟» گفتم : «آرمان» .گفت «آرمان خر است» .بعد پرسید این روزها دارم چه کار می‌کنم. و داستان این نوتی که شیر کرده ام،که استاده نمره‌ام را داده دوازده، چی بوده ؟ و «تویی که واسه استاد قر و قمیش می آی و قمپز در می‌کنی حقته» .گفتم «تازه حال داده حذفم نکرده، شیش هف جلسه غیبت داشتم». گفت «پس خوبت کرد .غیبت می‌کنی ؟ الغیبه اشد من الزنا .صیغه می‌کردی بدبخت» .دو نقطه گذاشتم با چند تا پرانتز ِباز .گفتم «می دونی که به تخمم نیست.اصلا کل این دانشگا به تخمم نیست» .گفت «چی به تخمته .اصلا بزا این طوری بپرسم چه چیزی به تخممان است؟»گفتم در مورد من باید بپرسی چه چیزی به تخممان نیست ؟ بعد پیش خودم گفتم ایندو یا آندو ؟

یکی از دوستانم برایمان لب ساحل ویلا گرفت .شب کنار دریا بودیم.صبح سه تایی زدیم به جنگل. باران قطع نمی شد. حالم خوب نبود.حال هیچ کدام مان خوب نبود و جنگل همه چیز را بدتر می‌کرد. شبی که با حمید بر می گشتیم تهران، تمام جاده را گریه کردیم. فقط دل مان می‌خواست گریه کنیم. هیچ اتفاقی نیفتاده بود. یعنی هیچ اتفاقی که یک هویی بیافتد، نیفتاده بود. از گذشته حرف می‌زدیم و گریه می‌دوید توی صدای مان .بعد خوردیم به ترافیک. نور ماشین‌ها می افتاد توی صورت هایمان.خجالت می کشیدیم ولی فایده‌ای نداشت .سعدی برداشتم. می‌خواستم بحث را عوض کنم . شروع کردم به غزل خواندن .حمید دوباره گریه‌اش گرفت .من هم . شیشه را دادم پایین، سعدیِ پالتوییِ جلد آبی ِ نشر هرمس را انداختم بیرون. حال هیچ کدام مان خوب نبود.

اول فقط کلبه پیدا بود. مه داشت کم می‌شد .من لب یک دره ایستاده بودم و روبرو را نگاه می‌کردم. کلبه پایین این دره بود. اول یک رودخانه بود بعد محوطه‌ی وسیعی که با شاخه های درخت حصار کشی شده بود و بعد هم کلبه .زن بیرون خانه، نزدیک در بود. روسری سیاه داشت و چیزی به کمر بسته بود . تنها بودم.یادم نمی‌آید بچه‌ها کجا رفته بودند .شاید داشتند چای درست می‌کردند. من گریه می‌کردم . فقط اشک می‌ریختم .بعد دختر را دیدم . سمت راست کلبه و پشت به من بود .هیچ کاری نمی‌کرد .ایستاده بود و روبرویش را نگاه می‌کرد. محسن گفت «سوالا فلسفه ی وجود به چالش کشاننده ست آ » .نوشتم «بله .مُدرکم» . بعد برایش گفتم که این روزها هم مثل قبل هیچ کاری نمی‌کنم. روزها می خوابم و شب‌ها موسیقی دانلود می‌کنم. بعد لینک اهنگی که تازه پیدا کرده بودم برایش فرستادم.از دیروز تا حالا مدام گوشش می‌دادم .آهنگی خطاب به یک زندان بان که اگر من در زنجیرم، تو هم هستی .که اگر من لباس مخصوص زندانی می‌پوشم، تو هم لباس مخصوص زندان بان ها را می‌پوشی .من زندانی‌ام تو نیز؛ آهای آقای زندان بان.

برای محسن نوشتم«این آهنگ آ از همه بدترن».

* وام دار همینگوی

دیروز این موضوع را به پیرمردی شصت و چهار ساله ای آمریکایی گفتم. او از من پرسید می‌خواهی دربارهٔ بودا حرف بزنیم یا چیز دیگری؟ گفتم بودا و ادامه دادم من در زندگی کلافه‌ام! من همیشه در زندگی کلافه‌ام. بعد خیلی چیزهای دیگر زندگی‌ام را نیز به او گفتم. من تنها دو راه داشتم: یا مثل هر بار بلند می‌شدم، یا حتی بلند نمی‌شدم، و چیزی می‌کوفتم توی دیوار، بعد وا می‌رفتم روی صندلی و برای خودم آهنگ می‌گذاشتم، سیگاری آتش می‌زدم و هی فندکم را خاموش روشن می‌کردم تا گازش به فنا رود، یا با پیرمرد در مورد بودا حرف می‌زدم.